Ayni Bağış

Soru

 Kızılay, Kımse Yokmu, Denız Feneri vb derneklere   kendi imalatı olan ürünlerden bağış yapan kurumlar vergisi mükellefinin muhasebe kayıtları ve kurumlar vergisi beyanı nasıl olmalıdır?

Saygılarımla.

Cevap

Merhabalar,

Bilindiği üzere İçişleri Bakanlığının önerisi ve Bakanlar Kurulunun kabul kararı ile izin almadan yardım toplama yetkisi verilen derneklerden,

         Deniz Feneri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

         Türkiye Kızılay Derneği

         Kimse Yokmu Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği de

sayılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 89/4.maddesi (Kurumlar Vergisi Kanunu Md.10/1-c) gereğince Genel ve  özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin % 5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler için % 10’unu) aşmamak üzere,  makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımların bağış yapan şahıs ve şirketlerce vergi matrahından indirilebilmektedir. Kurumlar Vergisi 1 nolu genel tebliğine göre;

“ Kurumlar tarafından, yapılan  bağış ve yardımlar, aşağıda yapılan  açıklamalar çerçevesinde kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınacaktır.

Bağış ve yardımların nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardım konusunu oluşturan mal veya hakkın maliyet bedeli veya kayıtlı değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre takdir komisyonlarınca tespit edilecek değeri esas alınacaktır.

Kurumlar tarafından yapılan bağış ve yardımlar, harcamanın veya bağış ve  yardımın yapıldığı tarihte kayıtlarda gider olarak dikkate alındığından, söz konusu harcamalar ile bağış ve yardımların kurum kazancının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması ve kurum kazancının yeterli olması halinde, beyanname üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurumlar vergisi matrahından indirilmesi gerekmektedir.

Ayni veya nakdi olarak yapılan bağış ve yardımların kurumlar vergisi mükelleflerince indirim olarak dikkate alınabilmesi için makbuz karşılığı yapılmış olması gerekli ve yeterlidir.

Ayni bağış ve yardımın, işletmenin aktifinden veya stokundan çekilerek bağışlanmış olması durumunda, mükelleflerin işletmeden çekip bağışladıkları değerler için fatura düzenlemesi; düzenlenen faturanın arka yüzüne faturada belirtilen değerlerin ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından bağış veya yardım olarak alındığına ilişkin şerh konularak yetkili kimseler tarafından imzalanmış olması yeterlidir.”

Buna göre;

Bağış ve yardımın matrahtan indirilmesi için;

  • Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara, kamu yararına çalışan dernekler ile bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan kurum ve kuruluşlara yapılması,
  • Makbuz karşılığı olması,
  • Karşılıksız yapılması,
  • Sadece ilgili dönem kazancından indirilmesi
  • Beyannamede ayrıca gösterilmesi

gerekir. İndirilemeyen kısım diğer yıla nakledilemez.

Diğer taraftan 5904 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına eklenen ve 3/7/2009 tarihinden itibaren yürürlüğe giren (f) bendi ile kurumlar vergisi mükellefleri tarafından Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan nakdî bağış veya yardımların tamamı, yapılacak aynî bağış ve yardımların ise o yıla ait kurum kazancının %5’i ile sınırlıdır.

             Diğer taraftan, anılan Derneğin iktisadi işletmelerine yapılan bağış veya yardımların kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi mümkün değildir.

Buna göre ;

Kurumlar vergisi matrahının tespitinde  indirim konusu yapılabilecek bağış ve yardımların tutarı, o yıla ait kurum kazancının %5’i ile sınırlıdır.

İndirilebilecek bağış ve yardım tutarının tespitinde esas alınan kurum kazancı, zarar mahsubu dahil giderler ile iştirak kazançları istisnası düşüldükten sonra, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki [Ticari bilanço kârı – (iştirak kazançları istisnası + geçmiş yıl zararları)] tutardır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre işletmenizin stokundan çekilerek  yapılacak ayni bağış için  maliyet bedeli veya kayıtlı değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre veya takdir komisyonlarınca tespit edilecek değeri üzerinden fatura düzenlemeniz ve bu bağışı makbuz karşılığında yapmanız gerekir.Buna göre işletmenizin aktifinde ya da stoğunda bulunan imal edilen ürünün bağış yapılması halinde ;

muhasebe kaydı aşağıdaki şekilde olmalıdır.

 Örn:

------------------------------- / ---------------------------------

770 Genel Yönetim Giderleri             1.180,-

                        152 Mamul Mallar            1.000,-

                        391 Hesaplanan KDV         180,-(İmal edilen malın bünyesine giren yüklenilen kdv)

                         Alt hesapta ilave edilecek KDV olarak gösterilecek.

                        391.01.001-İlave Edilecek KDV 180 gibi.

------------------------------- / ---------------------------------

950 KKEG                              1.180,-

                        951 KKEG                 1.180,-

------------------------------- / ---------------------------------

Not: a-  Bağış ve yardımlar geçici vergi uygulamalarında da dikkate alınır.

        b- Fatura üzerinde KDV hesaplanmayacaktır.

 KDV den istisna olarak bağışlanan  mallar nedeniyle yüklenilen KDV’nin tamamının yada bir bölümünün bağışın yapıldığı tarihte indirilmiş olması halinde, indirilen verginin bağışın yapıldığı dönemde düzeltilmesi gerekecektir. Düzeltme işlemi, bağışlanan malın alımı sırasında yüklenilip indirilmiş bulunan verginin, bağışın yapıldığı dönem beyannamesinin ilave edilecek kdv satırında gösterilerek, hesaplanan vergiye ilave edilmek suretiyle gerçekleştirilecektir. Bu şekilde hesaplanan vergiye ilave edilmek suretiyle KDV Kanununun 30/a ve 58. maddelerine göre Gelir ve Kurumlar Vergisi yönünden gider olarak dikkate alınabilecektir.